AWBZ-zorg: wat betekent het en welke zorg is er nu?
Wie zoekt naar AWBZ-zorg, komt vaak informatie tegen over langdurige zorg en ondersteuning. De Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ) was jarenlang de regeling voor zorg aan mensen die langdurig intensieve zorg nodig hadden. Sinds 1 januari 2015 bestaat de AWBZ niet meer. De zorg is toen verdeeld over verschillende wetten. Langdurige, intensieve zorg valt tegenwoordig meestal onder de Wet langdurige zorg (Wlz).
Wat was de AWBZ?
De AWBZ betaalde vroeger voor langdurige zorg die niet onder de gewone ziektekostenverzekering viel. Denk aan verblijf in een verpleeghuis of instelling, begeleiding en persoonlijke verzorging. De regeling was bedoeld voor mensen die langdurig veel zorg nodig hadden door bijvoorbeeld ouderdom, een chronische ziekte of een beperking.
Omdat de AWBZ in 2015 is afgeschaft, wordt de term soms nog gebruikt in oudere informatie of in alledaagse gesprekken. Wie nu zorg wil aanvragen, moet meestal kijken welke huidige wet of regeling van toepassing is.
Welke regelingen kwamen in de plaats van de AWBZ?
De zorg die vroeger onder de AWBZ viel, is verdeeld over verschillende wetten. Welke regeling geldt, hangt af van de soort zorg en de persoonlijke situatie.
- Wet langdurige zorg (Wlz): voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben, met voortdurend toezicht of zorg die 24 uur per dag in de nabijheid beschikbaar moet zijn.
- Zorgverzekeringswet (Zvw): voor onder meer medische zorg en wijkverpleging thuis, zoals verpleging en persoonlijke verzorging die samenhangt met een medische behoefte.
- Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): voor ondersteuning vanuit de gemeente, bijvoorbeeld hulp bij het huishouden, begeleiding of voorzieningen om zelfstandig te kunnen wonen.
- Jeugdwet: voor veel vormen van jeugdhulp en ondersteuning aan kinderen en jongeren.
Deze indeling is algemeen. De gemeente, zorgverzekeraar of het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) kan helpen bepalen waar een aanvraag thuishoort.
Wat is Wlz-zorg?
Wlz-zorg is bedoeld voor mensen die blijvend intensieve zorg nodig hebben. Dat kan bijvoorbeeld gelden bij een ernstige lichamelijke of verstandelijke beperking, vergevorderde dementie of een andere aandoening waardoor iemand niet veilig alleen kan zijn. Het gaat niet alleen om de hoeveelheid hulp, maar ook om de vraag of voortdurend toezicht of zorg in de nabijheid noodzakelijk is.
Een Wlz-indicatie geeft toegang tot zorg vanuit de Wlz. Het CIZ beoordeelt of iemand daarvoor in aanmerking komt. Een aandoening of diagnose leidt niet automatisch tot een Wlz-indicatie; de persoonlijke zorgbehoefte en de blijvende noodzaak van intensieve zorg zijn doorslaggevend.
Welke vormen van Wlz-zorg zijn mogelijk?
Met een Wlz-indicatie kan zorg op verschillende manieren worden geregeld. Welke mogelijkheden passend en beschikbaar zijn, hangt af van de indicatie en de persoonlijke omstandigheden.
- Verblijf in een zorginstelling: bijvoorbeeld in een verpleeghuis of instelling voor mensen met een beperking.
- Volledig pakket thuis (VPT): een samenhangend pakket Wlz-zorg dat thuis wordt geleverd.
- Modulair pakket thuis (MPT): een combinatie van onderdelen van Wlz-zorg die thuis worden geleverd.
- Persoonsgebonden budget (pgb): een budget waarmee de zorg onder voorwaarden zelf kan worden ingekocht.
Thuis wonen met Wlz-zorg is niet in iedere situatie mogelijk. De zorg moet verantwoord en passend georganiseerd kunnen worden. Bespreek de opties daarom met het zorgkantoor, het CIZ of een zorgaanbieder.
Hoe vraagt u Wlz-zorg aan?
Een Wlz-aanvraag begint doorgaans bij het CIZ. Op basis van informatie over de gezondheid, beperkingen en benodigde zorg beoordeelt het CIZ of iemand aan de voorwaarden voldoet. Het kan helpen om vooraf medische informatie en een beschrijving van de dagelijkse zorgbehoefte te verzamelen.
Na een positief besluit volgt informatie over de zorgmogelijkheden en de verdere organisatie. Het zorgkantoor in de regio kan uitleg geven over zorg in natura, zorg thuis en een eventueel pgb. Voor andere soorten ondersteuning kunt u contact opnemen met de gemeente of de zorgverzekeraar.
Moet u een eigen bijdrage betalen?
Voor Wlz-zorg kan een eigen bijdrage gelden. Het CAK berekent deze bijdrage op basis van onder meer inkomen, vermogen en de persoonlijke situatie. De hoogte en regels kunnen verschillen. Controleer daarom de actuele informatie bij het CAK.
Samengevat
De AWBZ is sinds 2015 afgeschaft. De term AWBZ-zorg verwijst tegenwoordig meestal naar zorg die nu onder de Wlz, Zvw, Wmo of Jeugdwet valt. Voor blijvend intensieve zorg is de Wlz vaak de relevante regeling. Het CIZ beoordeelt of iemand een Wlz-indicatie krijgt; de gemeente en zorgverzekeraar regelen andere vormen van ondersteuning en zorg.
De regels en mogelijkheden kunnen veranderen. Neem voor advies over een specifieke situatie contact op met het CIZ, het zorgkantoor, de gemeente of de zorgverzekeraar.
5 tips voor passende zorg en ondersteuning na de AWBZ
- De AWBZ is vervangen door de Wlz, Zvw, Wmo en Jeugdwet.
- Bespreek met uw huisarts welke zorg of ondersteuning passend is.
- Vraag bij het CIZ na of u in aanmerking komt voor langdurige zorg.
- Informeer bij uw gemeente naar ondersteuning via de Wmo.
- Controleer vooraf welke kosten en eigen bijdragen gelden.
De AWBZ is vervangen door de Wlz, Zvw, Wmo en Jeugdwet.
De AWBZ bestaat sinds 2015 niet meer. De zorg en ondersteuning die vroeger onder deze wet vielen, zijn verdeeld over vier regelingen: de Wet langdurige zorg (Wlz), de Zorgverzekeringswet (Zvw), de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet. Welke regeling van toepassing is, hangt af van de soort zorg die nodig is en de persoonlijke situatie.
Bespreek met uw huisarts welke zorg of ondersteuning passend is.
Bespreek met uw huisarts welke zorg of ondersteuning het beste past bij uw situatie. De huisarts kent uw gezondheid en kan meedenken over de hulp die u nodig heeft, zoals wijkverpleging, begeleiding of langdurige zorg. Ook kan de huisarts u doorverwijzen naar de juiste organisatie, zoals de gemeente, uw zorgverzekeraar of het CIZ.
Vraag bij het CIZ na of u in aanmerking komt voor langdurige zorg.
Neem contact op met het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) om te laten beoordelen of u in aanmerking komt voor langdurige zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), de regeling die de vroegere AWBZ heeft vervangen. Het CIZ kijkt naar uw persoonlijke situatie en de zorg die u blijvend nodig heeft, zoals voortdurend toezicht of zorg in de nabijheid. Op de website van het CIZ vindt u informatie over de aanvraag en welke gegevens u daarvoor nodig heeft.
Informeer bij uw gemeente naar ondersteuning via de Wmo.
Informeer bij uw gemeente naar ondersteuning via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De gemeente kan samen met u bekijken welke hulp past bij uw situatie, zoals huishoudelijke hulp, begeleiding of voorzieningen om zelfstandig thuis te blijven wonen. De mogelijkheden en voorwaarden verschillen per gemeente, dus neem contact op met het Wmo-loket voor informatie over een aanvraag.
Controleer vooraf welke kosten en eigen bijdragen gelden.
Controleer voordat u AWBZ-zorg aanvraagt welke kosten en eigen bijdragen van toepassing zijn. De AWBZ is inmiddels vervangen door andere regelingen, zoals de Wlz, de Zorgverzekeringswet en de Wmo. De kosten verschillen per soort zorg en persoonlijke situatie. Voor Wlz-zorg berekent het CAK doorgaans de eigen bijdrage; bij ondersteuning via de gemeente of zorgverzekeraar kunnen andere regels gelden. Vraag daarom vooraf naar de actuele voorwaarden, zodat u weet waar u financieel rekening mee moet houden.
